Kent, Kentleşme ve Kentlileşme

Kent, Kentleşme, Kentlileşme

KENT

Kent üzerine farklı bilim adamları tarafından çeşitli yorum ve tanımlar geliştirilmiştir. Dolayısıyla araştırmacıların kent tanımı üzerine uzlaşı sağladıkları ortak bir tanım bulunmamaktadır. Bu tanımlardan bazıları aşağıdaki gibidir;

– Özaksoy’a (2005) göre kent; birbirinden farklı özelliklere sahip homojen özelliklere sahip olmayan bireylerin belirli bir zamanda ve aynı yerleşim alanında birlikte yaşamalarıdır.
– Ozankaya’ya (1994) göre kent; ekonomik aktivitelerin farklılaştığı, sanayi devrimi ile birlikte eğitim ve sağlık gibi hizmet sektörlerinin geliştiği, insanların birlikte yaşadığı alanlardır.
– Keleş’e (1972) göre kent; tarımsal olmayan ya da sanayiye dayalı bir üretimin göreceli de olsa bir ağırlık kazandığı, üretim araçlarının yoğunlaşmasına paralel olarak yaşayan nüfus açısından da bir artışın olduğu heterojen ve işbölümü ve uzmanlaşmanın yüksek olduğu yerleşim alanlarıdır.

Kent tanımları geliştirilirken, farklı ölçütler esas alınmıştır. Bu ölçütler nüfus ölçütü, yönetsel ölçüt, ekonomik ölçüt ve sosyolojik ölçüttür.

Nüfus ölçütüne göre kent; belirli bir nüfus büyüklüğüne ulaşmış yerleşim birimidir.
Yönetsel ölçüte göre kent; yönetsel bir örgüt biriminin sınırları içerisinde kalan yaşam alanlarıdır. Buna örnek olarak belediyeler gösterilebilir.
Ekonomik ölçüte göre kent; tarımsal üretimin yerini ağırlıklı olarak sanayi ve hizmet üretimine bıraktığı, heterojen yapıya sahip yerleşim birimleridir. Üretimde uzmanlaşma hakimdir.
Sosyolojik ölçüte göre kent; toplumsal bakımdan benzerlik göstermeyen insanların oluşturduğu, bu insanların bir araya gelmesiyle oluşan ve nüfus bakımından yoğun ve mekansal yerleşim bakımından süreklilik özelliği olan yerleşim alanlarıdır.

Bahsedilen bu ölçütlerin her biri kent olgusuna farklı açılardan yaklaşmaktadır. Dolayısıyla bu ölçütlerden yalnızca birini ya da ikisini esas alarak yapılan kent tanımı, sağlıklı bir tanım olmaktan uzak kalacaktır.

KENTLEŞME

Kentleşme; kısaca kentlerin ve kentlerde yaşayan nüfusun artışı olarak ifade edilebilir. Bir başka deyişle kentleşme; sanayileşme ve modernleşmenin yarattığı toplumsal yapıda köklü niteliksel değişme sürecidir. Günümüzde kentleşme büyük bir hızla artmaktadır. 18. yüzyılda sanayi devriminin ortaya çıkışıyla köylerden kentlere doğru hızlı bir göç hareketi başlamış ve kentler ve kentlerde yaşayan nüfus günümüze kadar büyük bir artış göstermiştir.

Kentsel nüfus köylerden kentlere göç ile artmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde kentleşme nüfus akınları halinde gerçekleşmektedir.

(Kentleşmenin Nedenleri konulu yazımıza göz atmak için tıklayınız)

KENTLİLEŞME

Kentleşme ile kentlileşme kavramları çoğu zaman birbirine karıştırılmaktadır. 

Kentlileşme; kente göç edenlerin ve kentte yaşayanların, kent toplumunun değer-norm sistemini, kentli insanın düşünme,  davranış biçimlerini ve giderek yaşama biçimini benimsemesidir. (Bal, 2002)  Kırdan kente göç edenlerin kentlileşmesi beklenmektedir.

Kentlileşme iki yönde gerçekleşmektedir; ekonomik ve sosyal yön. 

Ekonomik yönden kentlileşme, bireyin ekonomik kaynakları kullanış biçimi ile alakalıdır. Kentleşmenin bir sonucu olarak tarımsal faaliyetlerin yerini sanayi ve hizmet sektörüne bırakması bireylerin ekonomik faaliyetlerini de etkiler. 

Sosyal yönden kentlileşme ise, kente ait değer yargılarının, normların, davranış kalıplarının benimsenmesi ve bunların sergilenmesi ile alakalıdır. 

Kentleşme uzun süren bir süreçtir. Köyden kente göç eden bir insan, bazı koşulları sağlamadan ‘kentli birey’ sayılmaz. Dolayısıyla yalnızca kentte yaşamak kentli olmak, kentsel yaşamın gerekliliklerini yerine getirmek için yeterli değildir. Kentte yaşamak konusunda kararlılık, eğitim ve iş sahibi olma, ekonomik özgürlük, geleceğinden emin olma, başkaları ile uyum içerisinde yaşayabilme, kentsel yaşam ve çalışma kültürüne adaptasyon, bireyin eğitim ve kültür düzeyinin artması, kente özgü davranış kalıplarının benimsenmesi ve sergilenmesi kentlileşmeyi sağlayan faktörler olarak sayılabilir. 

Yararlanılan Kaynaklar:

– Karaküçük, S. ve Gürbüz, B. (2007). Rekreasyon ve Kentleşme. Gazi Kitabevi, Ankara.
– Bal, Hüseyin. (2002). Kent Sosyolojisi. Fakülte Kitabevi, Isparta

Benzer Gönderiler

Mesut Özdemir hakkında

Gazi Üniversitesi Rekreasyon Bölümü 4. sınıf, Anadolu Üniversitesi Menkul Kıymetler ve Sermaye Piyasası Bölümü 2. sınıf öğrencisiyim. Rekreasyon, spor, çevre, turizm, kültür, sanat dallarında yazılar yazarak, güncel bilgileri siz değerli takipçilerimize aktarmaya çalışıyorum.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*