Kentleşmenin Nedenleri

Kentleşmenin Nedenleri

Kentleşme; kısaca kentlerin ve kentlerde yaşayan nüfusun artışı olarak ifade edilebilir. Bir başka deyişle kentleşme; sanayileşme ve modernleşmenin yarattığı toplumsal yapıda köklü niteliksel değişme sürecidir.  Kentlerde yaşayan nüfus giderek artmaktadır.

(Kent, Kentleşme ve Kentlileşme konulu yazımıza göz atmak için tıklayınız) 

KENTLEŞMENİN NEDENLERİ

Kentleşmenin birbiri ile bağıntılı olan birçok nedeni bulunmaktadır. Bu nedenleri genel olarak ekonomik ve teknolojik nedenler, coğrafi nedenler, siyasi nedenler ve sosyopsikolojik nedenler olarak sınıflandırabiliriz.

Ekonomik Nedenler

Sanayi devriminden önce insanlar zamanlarının büyük bölümünü tarımsal faaliyetler ile için değerlendirmek zorundaydı. 18. yüzyılda ortaya çıkan sanayi devrimi ile birlikte üretimde modernleşme hareketi başlamış, makineleşme ve otomasyon artmaya başlamış ve insan gücüne olan gereksinim hızla azalmıştır. Bu durum insanların boş zamanlarında artışa neden olduğu gibi, eski üretim tekniklerinin modern tekniklerle rekabetini de imkansız hale getirmiştir. Sanayi öncesi tarımsal faaliyetlerden sağlanan verim ve gelir düzeyleri, köylüyü köyde tutma düzeyinden düşük kalmıştır. Bunun sonucu olarak insanlar gelecek kaygısı ile hızla kentlere göç etmeye başlamıştır. Zira sanayileşmekte olan toplumlarda kentler, kırsal alanlara kıyasla çok daha fazla iş imkanı ve gelir sağlamaktadır. Kentlerde çok sayıda yeterli ve yetenekli işgücünün ucuza bulunabilmesi, yatırım yapmak isteyen girişimcilerin kentleri tercih etmesine neden olmuş ve bu durum da kentleşme hızını olumlu yönde etkilemiştir.

17. yüzyıldan itibaren dünya ekonominde söz sahibi olan gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki işbirliği anlaşmaları, bünyelerinde barındırdıkları nüfusa çeşitli imkanlar sağlamıştır. Bunlardan biri anlaşmalı ülkeler arasındaki özgürce seyahat ve çalışma imkanıdır. Bu imkanlar sayesinde insanlar sosyal ve ekonomik yönden çekici buldukları değişik ülkelere göç etmişlerdir. Bunun neticesinde sanayinin yoğun olduğu bölgelerde hızlı kentleşme sağlanmıştır.

Ekonomik kapsamda değerlendirebileceğimiz bir diğer unsur, çalışma imkanlarıdır. Kentlerdeki iş alanlarının çeşitliliği, fazlalığı ve daha fazla gelir getirici etkisi olması kırsal alanlardaki tarım işçileri için cezbedici olmuştur.

Ulaşım ve toplu taşımacılık da kentleşmeyi hızlandıran unsurlardır. Ulaşım tekniklerinin gelişmesi ile birlikte firmaların geniş alanlarda pazarlama faaliyetlerinde bulunabilmesinin önü açılmış, bunun sonucunda yaşanan ekonomik gelişmeler kentleşmeyi hızlandırıcı etki yaratmıştır. Ulaşımın imkanlarının gelişimine paralel olarak artan toplu taşımacılık uygulamaları sayesinde yan sanayi kolları oluşmuş ve bu alanlarda yeni çalışma olanakları ortaya çıkmıştır. 

Coğrafi Nedenler

Çeşitli fosil yakıtlar ve madenler gibi hammadde kaynaklarına yakınlık, deniz kıyısında yer alma gibi nedenler kentleşmeyi hızlandıran etkenlerdir. Kentleşme sürecinde bu tip alanlar ekonomik açıdan gelişmiş ve büyük yerleşim yerleri olmuşlardır. 

Siyasi Nedenler

Ülkelerin anayasalar, yasalar gibi hukuki metinlerinde yer alan düzenlemeneler veya siyasi sistemler kentleşmeyi etkileyen önemli faktörlerdir. Pek çok ülke kentleşme politikaları doğrultusunda farklı dönemlerde çeşitli yasal düzenlemeler yapmışlardır. Örneğin İngiltere’de 1946 yılında çıkarılan Yeni Kentler Yasası bu ülkenin kentleşmesinde etkili olmuştur.

Bununla birlikte seyahat ve ticarete ilişkin yasal düzenlemeler, toprak mülkiyetine ilişkin kanunlar ve politika uygulamaları kentleşmeyi etkileyen unsurlardır.

Sosyopsikolojik Nedenler

Köy ve kent yaşam biçimleri birçok alanda birbirinden farklılıklar gösterir. Kent yaşamında bulunan birçok sosyal ve kültürel olanaklar, kırsal alanlarda yaşayan insanlar için cezbedici özellik taşır. Kentin özgür havası, kentli olmanın gururu, rekreasyonel kaynakların çeşitliliği ve fazlalığı, eğitim ve sağlık gibi alanlardaki gelişmişlik gibi faktörler bunlardan bazılarıdır. Kimi yerlerde kente göç etmeye yükseliş gözüyle bakılmaktadır.

Yararlanılan Kaynak:

– Karaküçük, S. ve Gürbüz, B. (2007). Rekreasyon ve Kentleşme. Gazi Kitabevi, Ankara.

Benzer Gönderiler

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*